نشانه هاي نشان دهنده نياز فرزند به روان شناس كودك
«متاسفم! تموم كرده! اگه يه ديقه زودتر ميرسيد…» وقتي پاي سلامتي در ميان است، اهميت وقتشناسي دوچندان ميشود. سلامتي به دو بعد جسماني و رواني تقسيم ميشود و هر دو از اهميت ويژهاي برخوردارند. ما بزرگترها وقتي با مشكلي در زمينه بهداشت جسم و روان مواجه ميشويم، خيلي زود آن را شناسايي و به متخصص مراجعه ميكنيم؛ اما كودكان معمولا متوجه مشكل نميشوند يا به هر دليلي از بيان آن اجتناب ميكنند. به همين دليل، شما براي حفظ سلامت روان كودك بايد در مورد اينكه چه زماني بايد كودك را پيش روانشناس برد، اطلاعات دقيقي داشته باشيد و بدانيد چه زماني فرزندتان به روانشناس كودك نياز دارد.
چرا به روانشناس كودك مراجعه مي كنيم؟
قديمترها كودكان را «بزرگسالان كوچك» ميناميدند و جز از لحاظ جسماني، بين كودك و بزرگسال تفاوتي قائل نميشدند؛ اما امروزه روانشناسان نظر ديگري دارند. به اعتقاد پياژه، از پيشگامان روانشناسي نوين كودك، شيوههاي تفكري و رفتاري بچهها با بزرگسالان تفاوت دارد و آنها دنيا را به گونه متفاوتي از ما درك ميكنند. اگر دنياي آنها با ما متفاوت است، پس براي فهم نحوه برخورد درست با بچهها بايد از متخصص حوزه كودك و نوجوان كمك بگيريم.
كودكان از مهارتهاي كلامي و ارتباطي ضعيفتري نسبت به بزرگسالان برخوردارند و تشخيص مشكلات آنها با روندهاي معمول مصاحبه بزرگسالان امكانپذير نيست. به همين دليل، روانشناسان از تكنيكهاي خاصي مانند تفسير نقاشي كودكان و بازيدرماني براي شناخت مشكلات زيربنايي بچهها استفاده ميكنند. بنابراين، براي درك مشكلات فرزندان و نحوه برخورد درست با آنها، مراجعه به روانشناس كودك ضروري است.
اهميت بردن به موقع كودك پيش روانشناس
از نظر اكثر ما، تنها بيماريهاي جسماني مشكل محسوب ميشوند و نيازمند پيگيري فوري و جدي هستند؛ اما براي درمان اختلالات رواني نيز خيلي زود دير ميشود. به اعتقاد اكثر مكاتب روانشناسي، تجارب و مشكلات دوران كودكي، شكلدهنده شخصيت ما در بزرگسالي هستند؛ يعني اگر مشكلات دوران كودكي به موقع حل نشوند، در بزرگسالي تا حدود زيادي نسبت به درمان مقاومت ميكنند. به زبان سادهتر، هرچه يك عادت يا ويژگي شخصيتي ناسالم به مدت طولانيتري همراه كودك باشد، اصلاح و درمان آن سختتر خواهد شد. بنابراين، بردن به موقع كودك پيش روانشناس از اهميت زيادي برخوردار است.
روانشناس كودك چه كسي است؟
به روانشناسان متخصص در زمينه رشد كودكونوجوان كه براي تشخيص و درمان اختلالات ناشي از مشكلات رفتاري و هيجاني اين گروه سني آموزش ديدهاند، روانشناس باليني كودكونوجوان گفته ميشود. به دليل اهميت سلامت روان كودكان، برخي دانشجويان به صورت تخصصصي تحت رويكردهاي درماني خاصي مانند درمان شناختي رفتاري براي اختلالات كودكان و نوجوانان آموزش ديدهاند. روانشناسان كودك، به آشنايي والدين، مربيان و معلمان از دنياي كودكانه و بهترين شيوه برخورد با نيازهاي بچهها كمك ميكنند. آنها با تخصص در 5 حوزه زير، به اصلاح و درمان مشكلات رواني كودكان ميپردازند:
- مراحل رشد جسماني، شناختي و هيجاني-اجتماعي
- دورههاي حساس رشد جسماني، شناختي و هيجاني-اجتماعي، مانند دوره حساس يادگيري زبان يا بلوغ
- مشكلات رفتاري خاصي مانند شب ادراري كودكان
- مشكلات هيجاني بچهها، مانند ترس از دست دادن والدين
- تعاملات اجتماعي كودكان، مانند نحوه مديريت تعارض
از كجا بفهمم فرزندم به روانشناس نياز دارد؟
براي والدين، فهم زمان دقيق نياز فرزند به روانشناس كمي مشكل است. ديگران شايد مشكل كودك را چيزي گذرا و موقت بدانند و به شما برچسب حساسبودن بزنند. متاسفانه، چكليست دقيق و كاملي براي تصميمگيري در مورد زمان دقيق مراجع به روانشناس وجود ندارد و اين موضوع تا حدودي به تصميم شخصي شما بستگي دارد. در واقع، صحبت با يك متخصص در اكثر مواقع به حل بهتر مشكلات هيجاني و ارتباطي فرزندان كمك ميكند. حتي اگر مشكل كودك موقتي يا مربوط به دوره سني خاصي باشد، درمان باعث مواجهه بهتر او و شما با آن خواهد شد. در ادامه به چند مورد از زمانهاي نياز كودك به روانشناس اشاره ميكنيم.
مواجهه با موقعيت هاي استرس زا
بعضي بچهها حساستر از بقيه هستند و نسبت به حوادث استرسزا، واكنشهاي هيجاني منفي بيشتري نشان ميدهند؛ بنابراين، با مشاهده كوچكترين علائم استرس و اضطراب در هنگام مواجهه فرزند با رويدادهاي آسيبزا، از روانشناس كمك بگيريد. مسائلي مانند قلدري در مدرسه، بدرفتاري كلامي و فيزيكي، ضعف سلامت جسماني، طلاق والدين، تولد فرزند جديد و تغيير محل زندگي از موقعيتهاي استرسزاي رايج هستند كه به بروز مشكلاتي مانند سندروم خستگي مزمن در كودكان و نوجوانان منجر شوند.
استرسهاي مزمن ميتوانند يكي از دلايل بروز مشكلات زباني مانند لكنت زبان در كودكان باشند.
سركشي و تندخويي نامتناسب با سن و محيط كودك
اگر رفتارهاي پرخاشگرانه و تكانشگرانه فرزندتان بيش از حد موردانتظار براي سن و محيط اجتماعي او است، از روانشناس كمك بگيريد. اختلالات زيادي مانند اختلالات رفتاري تخريبي، اختلال سلوك و بيش فعالي كودكان در بروز اين رفتارها تاثيرگذار هستند. درمان اين مشكلات در دوران كودكي بسيار راحتتر است و به رشد و موفقيت بيشتر فرزندتان كمك خواهد كرد.
بدتر شدن تدريجي مشكل
گاهي شروع يك مشكل طبيعي، اما ادامهيافتن و شدتگرفتن آن غيرطبيعي است. به عنوان مثال، بچهها در حدود 2-3 سالگي، تا حدودي لجباز ميشوند و سپس اين لجبازي به مرور فروكش ميكند. اگر با وجود تمام تلاشها و امتحانكردن راهحلهاي مختلف، لجبازي كودك روز به روز بدتر شود، احتمالا نشانه يك مشكل زيربنايي مانند حساسيت اضطرابي او باشد. در اين مواقع، براي درمان كودك لجباز بايد از روانشناس كمك بگيريد.
تجارب دردناك هيجاني (تروما)
شدت برخي از تروماهاي دوران كودكي به حدي است كه منجربه اختلال استرس پس از ضريه (تروما) و اختلال پانيك يا وحشتزدگي در كودكان و نوجوانان ميشود. اگر فرزندتان بعد از رويداد استرسزاي شديدي مانند از دستدادن پدر/مادر، تصادف يا كودك آزاري جنسي، با مشكلات هيجاني مانند كابوس شبانه مواجه شد، حتما و حتما از روانشناس باليني كودكونوجوان كمك بگيريد. عدم درمان اين اختلال در دوران كودكي، احتمال بروز افسردگي، اضطراب، وسواس كودك و خودكشي در نوجواني و بزرگسالي را افزايش ميدهد.
تغييرات شخصيتي افراطي و نامعمول
گاهي اخلاق و رفتار كودك به يكباره تغيير ميكند. به عنوان مثال، از فردي برونگرا و پرجنبوجوش، به فردي درونگرا و گوشهنشين يا از فردي درسخوان به دانش آموزي تنبل تبديل ميشود. چنين تغيير و تحولاتي، به ندرت ناشي از عوامل طبيعي و سازگارانه هستند؛ پس احتمالا مشكل تشخيص دادهنشدهاي مانند ابتلا به اختلال يادگيري بر سر راه فرزندتان وجود دارد. در مواجهه با مسائلي مانند تشخيص و درمان اختلالات يادگيري، حتما از روانشناس كمك بگيريد. همچنين ميتوانيد از مقاله اختلالات يادگيري براي آشنايي بيشتر استفاده كنيد.
مشكلات تحصيلي
وجود مشكلاتي مانند بيش فعالي يا ديرآموزي، باعث بروز مشكلات تحصيلي در بچهها ميشود. اين مشكلات اگر به موقع درمان نشود، باعث ازبينبردن انگيزه درس و تحصيل در آنها ميشود؛ پس حتما با روانشناسان و مشاوران مدرسه براي تشخيص و درمان مشكلاتي مانند اختلالات يادگيري و كودكان ديرآموز مشورت كنيد.
ضعف در مهارت هاي ارتباطي و دوست يابي
تعاملات اجتماعي سالم و نحوه مديريت تعارضات ارتباطي، يكي از مهمترين عوامل سلامت روان كودك است. ضعف در مهارتهاي ارتباطي و دوستيابي بچهها احتمالا به مسائلي مانند اختلال طيف اوتيسم، خجالتيبودن كودك، اضطراب اجتماعي، حسادت، خودشيفتگي و پيامدهاي آن مانند طرحواره استحقاق در نوجوانان مربوط است. روانشناسان به شما در تشخيص و درمان اين مشكلات كمك ميكنند.
اضطراب و استرس بيش از حد
اضطرابهاي كودكي درماننشده بهمرور شديد و شديدتر ميشوند و بر تمام زندگي فرزندتان سايه مياندازند. اگر فرزندتان به صورت افراطي احساس نگراني ميكند و اين موضوع باعث اختلال در عملكرد مدرسه، بياشتهايي كودك، بدخوابي و مشكلاتي از اين دست ميشود، حتما با يك روانشناس مشورت كنيد. به دليل شدت بيشتر ترسها در سنين ابتدايي، مشكلاتي مانند فوبيا در كودكان را جدي بگيريد و در اسرع وقت براي درمانشان اقدام كنيد.
برچسب: ،
ادامه مطلب